เกณฑ์การเติบโตอย่างชาญฉลาดกับการสร้างเมืองสุขภาวะ

บทความ โดยอ.ฐาปนา บุณยประวิตร

ผู้เชี่ยวชาญด้านผังเมือง


การเติบโตอย่างชาญฉลาด (Smart Growth) มีเป้าหมายโดยตรงในการวางผังและออกแบบให้เกิดเมืองแห่งสุขภาวะ (Healthier Cities) โดยใช้โครงสร้างทางกายภาพเป็นเครื่องกระตุ้นให้เกิดกิจกรรมการใช้ชีวิต การเศรษฐกิจ  และการนันทนาการที่สร้างความสัมพันธ์ให้เกิดกับหมู่ประชาชน สร้างสุขภาพ  สร้างความเข้มแข็งทางกายและทางใจ  สร้างสถานที่สาธารณะที่ประชาชนสามารถใช้ประโยชน์ร่วมกัน สร้างสถานที่ที่มีความงดงามด้านทัศนียภาพและความสมบูรณ์ทางธรรมชาติซึ่งประชาชนทุกระดับรายได้และวัยสามารถใช้ประโยชน์และสัมผัสได้

เกณฑ์และกลยุทธ์การสร้างเมืองสุขภาวะ

แนวทางการพัฒนาเมืองของการเติบโตอย่างชาญฉลาดที่ใช้ในการสร้างเมืองสุขภาวะแบ่งออกเป็นสองกลุ่มได้แก่  กลุ่มเกณฑ์การพัฒนาเมือง และกลุ่มกลยุทธ์การวางผังและออกแบบปรับปรุงฟื้นฟูเมือง  โดยกลุ่มเกณฑ์การพัฒนาเมือง ประกอบด้วย เกณฑ์การออกแบบโครงข่ายทางเดินและทางจักรยานให้เชื่อมต่อกันอย่างสมบูรณ์ภายในชุมชน หรืออีกนัยหนึ่งคือ การสร้างกายภาพให้เกิดชุมชนแห่งการเดิน (Walkable Community)  กระตุ้นให้ประชาชนหันมาใช้การเดินและการใช้จักรยานไปทำงานเป็นกิจวัตรประจำวัน  เกณฑ์นี้ได้กำหนดให้ประชาชนพึ่งพาการเดินทางที่ต้องใช้แรงกายหรือกิจกรรมทางกาย (Physical Activity) ให้มากที่สุดซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงโรคอ้วน โรคความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ  อีกเกณฑ์ได้แก่ การสร้างทางเลือกการเดินทางที่หลายหลายและส่งเสริมการใช้ระบบขนส่งมวลชนเป็นโครงข่ายหลักในการสัญจร  เกณฑ์ในข้อนี้มุ่งออกแบบโครงข่ายให้เกิดความสะดวกและปลอดภัยสำหรับการเดินทาง ใช้ระบบการขนส่งมวลชนเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการใช้ทางเดินและการใช้จักรยานมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้สัญจรระหว่างที่อยู่อาศัยกับสถานีขนส่งมวลชน และการสัญจรระหว่างบ้านกับโรงเรียน  และเกณฑ์การปรับปรุงสถานที่สาธารณะ พื้นที่ทางเดิน ภูมิทัศน์สีเขียว  สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์หรือสถาปัตยกรรมให้มีความงดงาม คงความดั้งเดิม  ซึ่งจะก่อให้เกิดความพึงพอใจ  ความรักและความหวงแหนต่อสถานที่

 

ส่วนกลุ่มกลยุทธ์การวางผังและออกแบบปรับปรุงฟื้นฟูเมือง ประกอบด้วย กลยุทธ์การวางผังพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน (Transit Oriented Development) หรือกลยุทธ์การวางผังให้เกิดความหนาแน่นของการอยู่อาศัยและกิจกรรมทางเศรษฐกิจในพื้นที่รอบสถานีขนส่งนั่นเอง  โดยได้กำหนดให้ปรับปรุงฟื้นฟูกายภาพเมืองเพื่อให้เกิดความสะดวกเพื่อกระตุ้นให้ประชาชนเดินและใช้จักรยานเข้าถึงสถานีขนส่งมวลชน  ตลอดจนการสัญจรระหว่างที่อยู่อาศัยกับย่านพาณิชยกรรมและหน่วยบริการสาธารณะ ทั้งนี้ด้วยการวางผังและออกแบบให้ที่อยู่อาศัยและศูนย์พาณิชยกรรมตั้งอยู่ในพื้นที่บริเวณเดียวกันหรือตั้งอยู่ใกล้กันซึ่งจะสามารถเดินหรือใช้จักรยานเชื่อมต่อถึงกันได้  สำหรับการออกแบบกายภาพถนน การเติบโตอย่างชาญฉลาดได้พัฒนาแนวทางการออกแบบถนนแบบสมบูรณ์ (Complete Streets) ขึ้นเพื่อเปลี่ยนบทบาทถนนจากที่เคยตอบสนองการใช้ประโยชน์เฉพาะยวดยานที่ใช้น้ำมันให้เป็นสถานที่สาธารณะ (Public Spaces) ที่ประชาชนสามารถใช้ประโยชน์ร่วมกันได้ทั้งการเดิน การใช้จักรยาน การเป็นสถานที่นันทนาการ และการประกอบกิจกรรมทางเศรษฐกิจสังคม  ทั้งนี้  ถนนแบบสมบูรณ์ได้กำหนดแนวทางการออกแบบที่ช่วยลดความเร็วของรถยนต์  เพิ่มความปลอดภัยสำหรับผู้สัญจร เพิ่มพื้นที่สาธารณะและพื้นที่นันทนาการให้ประชาชนสามารถใช้ประโยชน์ร่วมกัน

 แนวทางการสร้างเมืองสุขภาวะ

 Kaid Benfield หนึ่งในผู้ก่อตั้ง Smart Growth Network ได้เขียนบทความเรื่อง 13 photos and 11 simple thoughts for greener, healthier Cities เผยแพร่ใน NRDC Switchboard  โดยได้สรุปกลยุทธ์การสร้างเมืองสุขภาวะที่ประยุกต์จากแนวทางการเติบโตอย่างชาญฉลาด สรุปได้ดังนี้

1. การปรับปรุงฟื้นฟูเมืองเพื่อสร้างกายภาพให้เกิดความกระชับ  สมบูรณ์และงดงาม สร้างชุมชนที่มีความสัมพันธ์กันในเชิงประวัติความเป็นมา เชิงเศรษฐกิจ  และเชิงสังคม  ประชาชนมีความรักหวงแหน มีความผูกพันกับสถานที่และสภาพแวดล้อม

 

2. การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานการเดินและจักรยานตามมาตรฐานถนนแบบสมบูรณ์  เพื่อเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับการสัญจรภายในชุมชน และสร้างกิจกรรมทางกาย


 

3. การปรับปรุงฟื้นฟูสถานที่ทางประวัติศาสตร์หรือสถานที่ที่มีคุณค่าทางสถาปัตยกรรมให้มีความโดดเด่น งดงาม  เป็นแหล่งการเรียนรู้  แหล่งนันทนการ และสถานที่พิเศษที่มีความสำคัญของเมือง


4. การปรับปรุงฟื้นฟูแหล่งธรรมชาติที่อยู่ในเขตเมืองหรืออยู่ใกล้ที่อยู่อาศัยเพื่อสร้างโอกาสในการเข้าถึงธรรมชาติ  สร้างความสมดุลด้านสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศเมือง

 

 5. การสร้างภูมิทัศน์สีเขียว พื้นที่สีเขียว  และทัศนีภาพสีเขียวในทุกมิติจากการสัมผัสทางสายตาของประชาชน  และประชาชนสามารถใช้พื้นที่ดังกล่าวเป็นแหล่งนันทนาการทั้งการออกกำลังกายและการพักผ่อนหย่อนใจ

 

6. การออกแบบสถานที่สาธารณะ  อาคารสำนักงานของเมือง  สถานีขนส่งมวลชน  หอสมุด พิพิธภัณฑ์  หรือสถานที่สำคัญให้มีเนื้อหาสาระที่เกี่ยวเนื่องกับประวัติความเป็นมาของเมืองและของประชาชน  สร้างองค์ความรู้ที่ถ่ายทอดจากการจัดแสดงหรือสถาปัตยกรรมที่ง่ายต่อความเข้าใจ


7. การจัดหาและออกแบบให้เกิดพื้นที่บันเทิงสาธารณะในบริเวณใจกลางเมืองหรือบริเวณรอบสถานีขนส่งมวลชน หรือรอบพื้นที่ตลาดสาธารณะ ที่มีศักยภาพในการดึงดูดให้ประชาชนแสดงออกในเชิงศิลปะ ดนตรี และกิจกรรมด้านวัฒนธรรมประเพณี

 

8. การออกแบบสถานที่สาธารณะและข้อกำหนดอาคารและสภาพแวดล้อมในย่านพาณิฃยกรรมให้เกิดความสะดวกในการพบปะสังสรรค์  การนันทนาการ  และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ของประชาชน

 

9. การสร้างเส้นทางปลอดภัยสำหรับนักเรียน ด้วยการวางผังให้โรงเรียนตั้งอยู่ในพื้นที่ใจกลางชุมชน และกำหนดเส้นทางเชื่อมต่อตามแนวทางของถนนแบบสมบูรณ์

 

10. การปรับปรุงฟื้นฟูพื้นที่ว่างเปล่า  พื้นที่ทิ้งร้าง หรือสถานที่เสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมให้เป็นสถานที่สาธารณะหรือสร้างสวนเกษตรในเมืองที่ทุกคนสามารถใช้ประโยชน์ร่วมกันได้


 

11.การวางผังและออกแบบระบบการสัญจรที่มีลักษณะโครงข่าย  ประชาชนมีความสะดวกในการเลือกใช้ การเดินทางไปยังจุดต่างๆ และสถานที่สำคัญๆ โดยไม่มีข้อจำกัดด้านกายภาพ

 

จะเห็นได้ว่า  เมืองทุกแห่งทั่วโลกสามารถใช้เกณฑ์และกลยุทธ์การปรับปรุงฟื้นฟูเมืองของการเติบโตอย่างชาญฉลาดในการสร้างให้เป็นเมืองสุขภาวะได้ ด้วยการประยุกต์ใช้อย่างบูรณาการตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ โดยใช้โครงสร้างทางกายภาพเป็นเครื่องกระตุ้นให้เกิดพฤติกรรมการใช้ประโยชน์สถานที่  การดำเนินวิถีชีวิต และการสร้างสรรค์เศรษฐกิจ ซึ่งจะนำมาสู่ความเป็นเมือง ย่าน และชุมชนสุขภาวะ ต่อไป


เอกสารอ้างอิง

 

 Kaid Benfield, 13 photos and 11 simple thoughts for greener, healthier Cities, Kaid Benfield’s Blog.

ขอบคุณข้อมูลเเละรูปภาพจาก

http://www.oknation.net/blog/smartgrowth/2013/07/24/entry-1

NRDCSwitchboard,http://switchboard.nrdc.org/blogs/kbenfield/13_photos_to_help_us_think_about_cities.html, 23 July 2013


 | วันที่ 30/10/2556

อ่าน 778


 มหกรรมพันธุกรรม จากเมล็ดพันธุ์สู่จานข้าว
 Grow Food to Food Bank :บริจาคแรง บริจาคผัก เพื่อผู้ยากไร้
 สวนศิลป์กินได้ Edible Estates
 จะเกิดอะไรขึ้นถ้าพื้นที่ว่างกลายเป็นพื้นที่ของชุมชน กับ What if : Project
 วิจัยพบหลักสูตรเเละกิจกรรมในโรงเรียนช่วยเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคเด็ก


โครงการสวนผักคนเมือง
912 ซอยงามวงศ์วาน 31 ซอยย่อย 7
ถนนงามวงศ์วาน อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000
โทร. 02-591-1195-6
cityfarm2010@hotmail.com
Design by Ngoscyber