รูปแบบเทคนิคการทำเกษตรในเมือง พึ่งตนเองง่ายๆ สไตล์คนเมือง ห้องครัวคนเมือง บทความ


 

วันนี้ลูกหลานคุณกินอะไร

              จากการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยด้านโภชนาการ ปี 2551-2552 ของสำนักงานสำรวจสุขภาพประชาชนไทย กระทรวงสาธารณสุขกลุ่มเด็กอายุ 6-14 ปี พบว่า มีเพียงร้อยละ 6.8 หรือ 3 แสนคนเท่านั้น ที่ทานผักผลไม้ได้ตามเกณฑ์  ส่วนที่เหลืออีก 90 กว่าเปอร์เซ็นต์ทานผักผลไม้ไม่พอเพียง ซึ่งนอกจากจะเป็นเหตุให้เด็กไทยเข้าสู่ภาวะอ้วนมากขึ้นเรื่อยๆ ที่สำคัญยังเพิ่มความเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็ง โรคหัวใจ โรคเบาหวาน ได้ในอนาคต

              ถามว่าเราอยากให้ลูกหลาน ผู้เป็นอนาคตของชาติเราเติบโตไปในทิศทางเช่นนี้หรือ หากคำตอบคือไม่ คงต้องถามต่ออีกว่าแล้ววันนี้ลูกหลานคุณกินอะไร ในแต่ละมื้อ แต่ละเมนู เราได้ให้ความสนใจ ใส่ใจเรื่องอาหารที่เด็กๆ รวมถึงตัวเราเองกินกันมากน้อยแค่ไหน 


                ในงานร้อยพลัง สร้างสุข ซึ่งจัดโดยสสส. สำนัก 6 เมื่อวันที่ 27 สิงหาคมที่ผ่านมา ได้มีการเสวนาเรื่องโรงเรียนกับอาหารปลอดภัย ซึ่งในเวทีก็มีครู อาจารย์ และอดีตครูที่เชี่ยวชาญเรื่องการทำกิจกรรมกับเด็ก มาร่วมพูดคุย แบ่งปันประสบการณ์การทำงานให้ฟังอย่างน่าสนใจ

                แม้ว่าวิทยากรจะมาจากต่างโรงเรียน และดูแลเด็กต่างวัยกัน ตั้งแต่เด็กเล็ก ไปจนถึงเด็กมัธยม แต่ปัญหาที่แต่ละคนประสบการณ์ก็ไม่ค่อยต่างกัน เช่นเด็กเป็นโรคอ้วน เด็กไม่กินผัก เด็กฟันผุ แถมยังมักพบว่าอาหารที่เด็กๆกินมาตอนเช้า หรือที่ผู้ปกครองให้ติดมา ก็มักเป็นอาหารอย่างข้าวเหนียวหมูปิ้ง หรือเป็นขนมปัง ขนมกรุบกรอบ นมเปรี้ยว ลูกอม น้ำอัดลมต่างๆนานา ซึ่งล้วนส่งผลต่อสุขภาพเด็กแทบทั้งสิ้น

                แต่ละที่ แต่ละคนต่างก็มีวิธีการที่จะช่วยทำให้เด็กเกิดการเรียนรู้ และช่วยกันปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคที่แตกต่างกันไป

                เริ่มตั้งแต่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านเขาสมอแคลง พิษณุโลก ซึ่งดูแลเด็กเล็กอายุตั้งแต่ 2-4 ปี       ครูยุพิน ศรีพวงวงค์ เล่าให้ฟังว่าผู้ปกครองส่วนใหญ่มักจะตามใจเด็ก ให้กินขนม ลูกอมเป็นประจำ ดังนั้นนอกจากจะสอนเด็กๆแล้ว ทางศูนย์ก็ยังทำกิจกรรมกับผู้ปกครอง โดยมีการอบรมให้ความรู้เรื่องอาหารและโภชนาการ มีการสาธิตการทำเมนูอาหาร และกิจกรรมที่ได้รับความสนใจมากก็คือการจัดแข่งขันการประกอบอาหาร เป็นเมนูสร้างสรรค์จากผู้ปกครองสำหรับเด็กๆ และมีการสร้างแรงจูงใจให้เด็กๆ เช่นบ้านไหนทำอาหารที่มีผัก ถ้าเด็กๆมาเล่าให้ฟัง ก็จะให้ดาวกลับไป เป็นต้น

                ส่วนทางศูนย์เด็กเล็ก ที่ตำบลเมืองแก สุรินทร์นั้น ครูเนตรทราย ถิ่นฐาน เล่าให้ฟังถึงการตระหนักถึงความสำคัญของอาหารที่เลี้ยงเด็กในศูนย์เด็กเล็กว่าที่ผ่านมาประสบปัญหาเรื่องภาระหน้าที่ครูที่ล้นมือจนไม่มีเวลาใส่ใจทำอาหารเท่าที่ควร  จึงทำงานร่วมกับทางเทศบาลเมืองแก และช่วยกันสร้างโรงประกอบอาหาร เป็นโรงอาหารกลางขึ้นมา เพื่อทำอาหารจัดส่งให้ศูนย์เด็กเล็กในตำบลทั้งหมด 5 แห่ง โดยโรงอาหารนี้จะคัดเลือกแม่ครัว อบรมเรื่องการทำอาหารให้เหมาะกับวัยเด็ก คัดสรรวัตถุดิบแบบเกษตรอินทรีย์ที่ปลูกในชุมชน  ทั้งข้าว ผัก เห็ด ไข่ ซึ่งก็สามารถหาวัตถุดิบ และออกแบบเมนูให้สอดคล้องกันได้มากถึง 70 % 

                ที่น่าสนใจคือ ศูนย์เด็กเล็กที่เมืองแกยังมีกิจกรรมที่เรียกว่า กอด กิน เล่น เล่า ที่ให้ผู้ปกครองมาทำกิจกรรมร่วมกับเด็กๆด้วย เป็นกิจกรรมที่รณรงค์ให้ผู้ปกครองได้กอดเด็กๆ ได้เล่น ได้เล่านิทาน และที่สำคัญคือได้เรียนรู้ที่จะทำอาหารร่วมกับเด็กๆ ซึ่งโดยปกติเด็กมักจะถูกห้ามไม่ให้ยุ่งในครัว กิจกรรมนี้มุ่งหวังให้ผู้ปกครองกลับไปทำกันต่อที่บ้านด้วย


                มาที่เด็กโตระดับประถม ครูลัดดาวัลย์ โต๊ะซอ จากโรงเรียนพิชัย เล่าให้ฟังว่าที่โรงเรียนเน้นเรื่องการสร้างความรู้ เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเด็ก โดยเทคนิคการสร้างความรู้ ก็ด้วยการสร้างเกมส์ต่างๆขึ้นมาเพื่อเป็นสื่อการเรียนการสอนให้เด็กๆได้ทำกิจกรรม เช่นเกมวิ่งแข่งธงโภชนาการ เกมจับคู่ หรือเกมบิงโก นอกจากนี้ก็ยังมีการทำสื่อวิดีโอเพื่อให้เด็กๆ ได้รู้จักผักที่จะกินในแต่ละวัน ว่ามีประโยชน์อย่างไร รวมถึงมีการกำหนดวัน special day ร่วมกับเด็กๆ ว่าจะเป็นวันพิเศษที่ทุกคนจะกินข้าวให้หมดเกลี้ยง และมีการคิดเมนูสุขภาพและปรุงให้เด็กๆได้ชิมด้วย  ซึ่งผลก็พบว่าทำให้เด็กๆได้ออกกำลังกายผ่านกิจกรรม และกินผักผลไม้กันเพิ่มขึ้นร้อยละ 68.48 เลยทีเดียว



                ส่วนที่โรงเรียนพุทธมงคลวิทยา อุทัยธานี อาจารย์ลัดดาวัลย์ หุ่นธานี ก็เล่าให้ฟังว่าทางโรงเรียนพบว่าเด็กมีปัญหาโรคอ้วนมาก จึงทำกิจกรรมส่งเสริมให้เด็กบริโภคผักผลไม้มากขึ้น โดยเน้นการสร้างกิจกรรมที่    บรูณาการเข้าการกลุ่มสาระความรู้ต่างๆ เช่นวิชาพลศึกษา ให้มีการออกกำลังกาย และให้ความรู้เรื่องอาหารตามหลักโภชนาการ, วิชาคอมพิวเตอร์ ให้สืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับอาหารปลอดภัย และนำเสนอ ,วิชาคหกรรม สอนเรื่อการเลือกผักผลไม้ให้ปลอดภัย การปรุง และการเลือกรับประทาน วิชาเกษตร มีการสอนปลูกผักและสมุนไพรแบบไม่ใช้สารเคมี ,วิชาภาษาไทย ให้เขียนบทความ เรียงความเกี่ยวกับอาหารปลอดภัย ,วิชาวิทยาศาสตร์ ให้ตรวจสอบสารอาหารและสารปนเปื้อนของร้านอาหาร น้ำดื่ม ,วิชา ภาษาอังกฤษ ให้เขียนศัพท์ ประโยค และสนทนา เกี่ยวกับผัก ผลไม้ และศิลปศึกษา ให้วาดภาพ และออกแบบท่ารำที่เชิญชวนให้รับประทานอาหารปลอดภัย เป็นต้น


                นอกจากกิจกรรมต่างๆที่ศูนย์เด็กเล็ก และโรงเรียนที่อยู่ในระบบทำกันแล้ว ทางครูหน่อย หรือคุณพอทิพย์ เพชรโปรี ซึ่งทำบ้านสวนเรียนรู้ Organic Way และทำกิจกรรมเรียนรู้ให้กับเด็กๆมากมายทั้งเด็กเล็กและเด็กโต ก็ได้แบ่งปันประสบการณ์การสอนเด็กให้เรียนรู้เรื่องอาหาร ผ่านการทำสวนผัก ให้ฟังว่า ทางศูนย์จะเน้นออกแบบกิจกรรมให้สอดคล้องกับเด็กแต่ละกลุ่ม มีหลักสูตรที่เคยทำได้แก่ตะลุยสวนป้าหน่อย สายใยอาหาร วิทยาศาสตร์ในสวน และเราหมุนรอบตัวโลก โดยจะเน้นให้เด็กได้คิด ลงมือทำ และพูดบรรยาย ถ่ายทอด เป็นการทำกิจกรรมที่เน้นว่าต้องสนุก และให้เด็กสนใจ หาคำตอบด้วยตัวเอง โดยจะไม่บังคับเด็ก เช่นจะไม่บังคับให้กินผัก แต่จะกระตุ้นให้เด็กคิดเป็น รู้ที่มาที่ไปของสิ่งที่ตัวเองบริโภค แล้วตัดสินใจเอง


                ครูหน่อยยังสะท้อนให้ฟังว่าอย่างน่าคิดว่าที่เด็กไม่กินผัก เกิดจากอะไรกันแน่ เกิดจากที่บ้านหรือเปล่า เพราะเมื่อถามเด็กว่ามื้อเช้ากินอะไรมา เด็กมักตอบว่าข้าวเหนียว หมูปิ้ง ซึ่งก็ไม่มีผักเลย“ตอนนี้เราเกิดวัฒนธรรมที่ไม่กินอาหารบ้านเรา เช่นแกงเลียง แกงส้ม เราก็ไม่ค่อยกินกัน ทั้งๆที่บ้านเราผักพื้นบ้านที่จะทำเยอะมาก ถ้าเราเปลี่ยนเมนูให้เหมาะกับเด็กมากขึ้น ก็จะส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทั้งการกิน และการเปลี่ยนแปลงในระดับแปลงผักที่ปลูกด้วย” ครูหน่อยกล่าว

                อาจกล่าวได้ว่าประเด็นเรื่องอาหารปลอดภัย และถูกหลักโภชนาการนี้ถือเป็นปัญหาใหญ่ โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กๆ ที่เราไม่ควรมองข้าม และควรมีส่วนร่วมในการแก้ไข โดยไม่ผลักภาระให้ครู หรือโรงเรียนอย่างเดียว เพราะพฤติกรรมการบริโภคของเด็กๆก็คงเรียนรู้ทั้งจากพ่อแม่ ผู้ปกครองที่บ้าน โรงเรียน รวมถึงสิ่งแวดล้อม และระบบอาหารที่เป็นรอบตัวด้วย งานนี้แต่ละคน แต่ละหน่วยงาน แต่ละภาคส่วนคงต้องช่วยกันนะคะ


 | วันที่ 29/08/2557

อ่าน 1020


 เราจะอยู่กันยังไงในวันข้างหน้าท่ามกลางวิกฤติพลังงานและภัยธรรมชาติ?: โจทย์ในการสร้าง 'เมืองที่พร้อมจะเปลี่ยนผ่าน'
 วันนี้ลูกหลานคุณกินอะไร
 'Land Sharing' แบ่งปันพื้นที่ แบ่งปันอาหาร แบ่งปันชีวิต
 สวนผักชุมชน อะไรคือปัจจัยแห่งความสำเร็จ??
 Food, Inc. เปิดโปง บริโภคช็อคโลก


โครงการสวนผักคนเมือง
912 ซอยงามวงศ์วาน 31 ซอยย่อย 7
ถนนงามวงศ์วาน อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000
โทร. 02-591-1195-6
cityfarm2010@hotmail.com
Design by Ngoscyber