รูปแบบเทคนิคการทำเกษตรในเมือง พึ่งตนเองง่ายๆ สไตล์คนเมือง ห้องครัวคนเมือง บทความ


 

เกษตรในเมือง กับโลกร้อน เกี่ยวข้องกันอย่างไร

In the era of global warming, urban agriculture’s ability to generate spaces for the development of social skills and adaptability is likely more important than its ability to produce food.'

—Wayne Roberts

 

  หลายคนอาจมองเรื่องเกษตรในเมืองว่าเป็นเรื่องการสร้างพื้นที่อาหาร หรือการผลิตอาหารในเมืองเท่านั้น แต่อันที่จริงแล้ว เกษตรในเมืองมีบทบาทที่สำคัญที่มากกว่าเรื่องการผลิตอาหารไม่น้อย โดยเฉพาะในยุคที่เรากำลังเผชิญกับวิกฤตโลกร้อน  มีอะไรบ้างลองมาดูความเห็นของ  Wayne Roberts นักวิเคราะห์เรื่องนโยบายอาหารที่แคนาดา ซึ่งได้ไปพูดในงาน Grey to Green conference ซึ่งจัดโดยGreen Roofs for Healthy Cities in Toronto และที่ Urban Food Systems Symposium at Kansas State University กันดูนะคะ

1.             การหมักปุ๋ยจากเศษอาหารในครัวเรือน เพื่อนำไปปลูกผักนั้น มีส่วนช่วยลดการปลดปล่อยก๊าซมีเทน ซึ่งเกิดจากการที่คนทิ้งเศษอาหารโดยเปล่าประโยชน์มากๆ และต้องนำเศษอาหารเหล่านี้ไปกองทิ้งทับถมกันมากๆ จนเกิดก๊าซมีเทนขึ้น และก๊าซนี้ก็เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดโลกร้อน ยิ่งกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ถึง 25 เท่า  ดังนั้นอาจกล่าวได้ว่า แค่ทุกบ้านเริ่มหมักปุ๋ยด้วยตนเอง ไม่ทิ้งเศษอาหารให้กลายเป็นขยะเน่าเสีย เปล่าประโยชน์ ก็มีส่วนช่วยลดโลกร้อนได้แล้ว แถมยังช่วยลดค่าใช้จ่ายเรื่องการจัดการขยะอินทรีย์เหล่านี้ด้วย

2.              ในการทำปุ๋ย ปรับปรุงดิน หากมีการใส่ไบโอชาร์ลงไปด้วย ก็ยิ่งมีส่วนช่วยทำให้ดินหรือปุ๋ยนักกักเก็บคาร์บอนได้มากขึ้นด้วย

3.             เศษอาหารยังสามารถนำมาทำผลิตเป็นก๊าซหุงต้มเพื่อใช้ในครัวเรือน เป็นการช่วยประหยัดพลังงานได้ด้วย

4.             การปลูกผักแนวตั้ง บนกำแพง ในหรือนอกอาคาร มีส่วนช่วยลดอุณหภูมิความร้อนของตึกได้

5.             การปลูกผักแทนการปลูกหญ้า นอกจากจะได้อาหารแล้ว ยังมีส่วนช่วยประหยัดเรื่องการดูแลรักษาหญ้า โดยเฉพาะเรื่องการใช้เครื่องตัดหญ้า ที่ใช้พลังงาน และปล่อยควันออกมาด้วย

6.             การทำเกษตรในเมืองที่ไม่ใช้สารเคมี ยังมีส่วนช่วยสร้างความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นการช่วยสร้างระบบนิเวศในเมืองขึ้นใหม่ ที่เอื้อต่อการอยู่อาศัยของผึ้ง ของแมลงผสมเกสรนานาชนิด

7.             การทำที่เก็บน้ำฝน ไว้สำหรับรดน้ำผักที่ปลูก นอกจากจะช่วยประหยัด ช่วยใช้ทรัพยากรน้ำอย่างคุ้มค่าแล้ว ยังมีส่วนช่วยป้องกันไม่ให้เกิดน้ำท่วมขังเฉียบพลันหลังฝนตกด้วย

8.             บางพื้นที่ ยังมีการออกแบบสวนผัก ให้มีการจัดการน้ำฝน เช่นมีทางระบายน้ำ มีที่เก็บน้ำสำหรับหล่อเลี้ยงสวน เป็นการปรับตัวให้รับมือกับปริมาณฝนที่ตกเพิ่มขึ้นด้วย

9.             เกษตรในเมืองยังมีส่วนช่วยลดปัญหาเกาะความร้อนในเมือง ซึ่งเกิดจากการที่เมืองเต็มไปด้วยตึก และเต็มไปด้วยพื้นคอนกรีต ในขณะที่การปลูกผักบนหลังคา บนดาดฟ้า บนพื้นปูนมีส่วนช่วยดูดซับความร้อน แถมยังช่วยดูดซับน้ำฝนได้อย่างดีด้วย

10.      เกษตรในเมืองยังมีส่วนช่วยสร้างวัฒนธรรมใหม่ ทำให้คนหันมาสนใจเรื่องการพึ่งตนเอง เรื่องการกินอาหารตามธรรมชาติมากขึ้น ลดการพึ่งพิงระบบอุตสาหกรรมผลิตอาหาร ลดการบริโภคแบบทุนนิยม ลดระยะการขนส่งอาหารจากที่ไกลๆ ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ก่อให้เกิดปัญหาโลกร้อน

 

นอกจากนี้เขายังกล่าวถึงบทบาทเกษตรในเมืองในอีกหลากหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นการมีส่วนช่วยสร้างระบบอาหารและระบบเศรษฐกิจท้องถิ่น การมีส่วนช่วยทำให้คนมีพื้นที่ที่ได้สัมผัสกับธรรมชาติในเมืองมากขึ้น และเป็นพื้นที่ที่ผู้คนได้สร้างความสัมพันธ์อันดีต่อกัน อีกทั้งยังพูดถึงความสำคัญของเรื่องเกษตรในเมืองที่เชื่อมโยงกับกระบวนการเรียนรู้ของเด็ก ทั้งในรายวิชาต่างๆ และเรื่องการทักษะการเกษตร รวมถึงเรื่องความมั่นคงทางอาหารท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นด้วย

สิ่งที่เขาพยายามสะท้อนให้เห็นคือ ความสำคัญของเกษตรในเมืองนั้นไม่ได้อยู่แค่เรื่องของอาหารที่ผลิตได้เท่านั้น แต่กระบวนการ ขั้นตอน รวมถึงสิ่งต่างๆที่หล่อหลอม และเกี่ยวข้องกับการทำเกษตรในเมืองนั้น ล้วนมีความสำคัญต่อการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทั้งสิ้น  และเป็นการรับมือที่เกี่ยวข้องและเชื่อมโยงกับความต้องการและวิถีชีวิตของผู้คนด้วย

                อาจกล่าวได้ว่าเกษตรในเมืองนี้มีบทบาทสำคัญเกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหา รับมือ และปรับตัวกับสถานการณ์โลกร้อนไม่น้อย และเป็นเรื่องที่คนทำงานที่เกี่ยวข้องการเรื่องโลกร้อน อย่างเรื่องการออกแบบและจัดการเมืองให้เป็นเมืองคาร์บอนต่ำ ไม่ควรจะมองข้ามไปนะคะ

สิ่งที่เขียนมานี้ เป็นส่วนหนึ่งของ  Field notes เรื่อง 30 ways cities can prepare for global warming ที่คุณ Wayne Roberts ได้เขียนไว้  ใครสนใจอ่านอย่างละเอียด ลองไปอ่านเพิ่มเติมกันได้ที่

http://us12.campaign-archive1.com/?u=ab7cd2414816e2a28f3b35792&id=453dce9237&e=445d579b5b

นะคะ


 | วันที่ 12/07/2559

อ่าน 489


 ความ(ไม่)มั่นคงทางอาหารของคนในเมือง
 ความเป็นไปได้และสังเขปบทเรียนที่โตรอนโต้ อามมาน พรีทาวน์ และทรินิแดด
 แนวคิดและเเนวทางการพัฒนาเกษตรในเมือง :บทเรียนจากต่างประเทศ
 บทบาทเกษตรในเมืองในการเพิ่มความยืดหยุ่นของเมืองเพื่อการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิโลก
 ปลูกผักให้อะไรมากกว่าที่คิด


โครงการสวนผักคนเมือง
912 ซอยงามวงศ์วาน 31 ซอยย่อย 7
ถนนงามวงศ์วาน อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000
โทร. 02-591-1195-6
cityfarm2010@hotmail.com
Design by Ngoscyber