รูปแบบเทคนิคการทำเกษตรในเมือง พึ่งตนเองง่ายๆ สไตล์คนเมือง ห้องครัวคนเมือง บทความ


 

การทำสวนผักกับการพัฒนาตนเอง

            ตลอดการดำเนินงานของโครงการสวนผักคนเมืองที่ผ่านมา เรามักพูดกันอยู่เสมอว่า การปลูกผักนั้น แท้จริงแล้ว เราได้อะไรมากกว่าผัก หลายคนอาจจะเริ่มต้นลงมือปลูกผัก ด้วยเป้าหมายว่าอยากจะมีอาหารปลอดภัยจากสารเคมีไว้กิน จะได้ดีต่อสุขภาพ บางคนก็อยากลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือน ด้วยการเรียนรู้ที่จะปลูกผักไว้กินเอง แต่เราเชื่อว่าเมื่อแต่ละคนได้ลงมือปลูกผักอย่างแท้จริง และเปิดใจเรียนรู้กระบวนการต่างๆกว่าที่เราจะได้ผักมากินกันนั้น การปลูกผักสามารถที่จะเชื่อมโยงและมีส่วนช่วยพัฒนาตนเองให้ดีขึ้นทั้งในมิติด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และปัญญา ตามหลักของสุขภาวะองค์รวมได้เลยทีเดียว และจากการศึกษาและรวบรวมข้อมูลจากทีมสังเคราะห์องค์ความรู้ โครงการสวนผักคนเมือง ก็พบว่ามีเรื่องราว ประสบการณ์ และรูปธรรมมากมายที่สะท้อนให้เห็นถึงเรื่องของการทำสวนผักกับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นในการพัฒนาตนเองทั้ง 4 มิติ และอยากจะนำมาเล่าสู่กันฟังค่ะ


จากการศึกษาข้อมูลกลุ่มเป้าหมายของโครงการสวนผักคนเมืองที่มีทั้งภาคีเครือข่าย/ศูนย์เรียนรู้ และโครงการรับทุนพบว่า กลุ่มเป้าหมายสามารถเกิดการเรียนรู้ที่นำไปสู่การพัฒนาตนเองในมิติต่างๆ ได้ โดยมีโครงสร้างการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงสัมพันธ์กันซึ่งประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก คือ

1. แรงจูงใจ/เป้าหมาย (Motivation/Objective/Goal)

 

2. กระบวนการเรียนรู้นำไปสู่การพัฒนาตนเอง ประกอบด้วย กระบวนการทำสวนผัก(Process and Input)เป็นเงื่อนไขหรือปัจจัยเอื้อให้เกิดการเรียนรู้และ กระบวนการคิดใคร่ครวญ/ถอดบทเรียน(Lesson learn)เป็นเงื่อนไขหรือปัจจัยเอื้อให้การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นสามารถนำไปสู่การพัฒนาตนเองในมิติต่างๆ

 

3. ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น 4 มิติ (Output and Outcome)

ซึ่งสามารถสรุปออกมาเป็นแผนภาพได้ดังนี้ 

      


อาจกล่าวได้ว่า แม้ว่าแรงจูงใจ หรือเป้าหมายของแต่ละแห่ง แต่ละสมาชิกโครงการจะแตกต่างกัน บางคนก็มีเป้าหมายเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหาร สร้างอาหารปลอดภัย บางคนก็เพื่อลดรายจ่าย เสริมรายได้ บางคนก็ทำเพื่อต้องการจะสร้างความสัมพันธ์ในชุมชน โดยใช้เรื่องของสวนผักเป็นพื้นที่หรือเป็นเครื่องมือในการสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ บางคนก็ต้องการจะทำสวนผักเพื่อปรับภูมิทัศน์ เพิ่มพื้นที่สีเขียวในชุมชน รวมถึงคิดถึงจัดการขยะในครัวเรือน หมุนเวียนมาใช้ในแปลง ซึ่งดีต่อสิ่งแวดล้อมด้วย หรือบางโครงการก็มีประเด็นสนใจเฉพาะของตัวเอง เช่นต้องการเชื่อมโยงเรื่องสวนผักกับกระบวนการเรียนรู้ของเด็ก เชื่อมโยงเรื่องสวนผักกับการบำบัดเยียวยา และเชื่อมโยงเรื่องสวนผักกับการพัฒนาศักยภาพความเป็นผู้นำ แต่ไม่ว่าจะมีเป้าหมายใด กระบวนการปลูกผักของแต่ละแห่งก็มีลำดับขั้นตอนคล้ายคลึงกัน และในแต่ละขั้นตอนนั้น ก็ถือเป็นเงื่อนไขและปัจจัยที่เอื้อให้เกิดการเรียนรู้ได้ หากอยู่ในบริบทที่เหมาะสม  ซึ่งการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูล ก็พอจะสรุปความเชื่อมโยงระหว่างกระบวนการทำสวนผักกับเงื่อนไข/ปัจจัยที่เอื้อต่อการเรียนรู้ได้ดังนี้

   




            จะเห็นได้ว่าในแต่ละขั้นตอนของการทำสวนผักนั้น มีกระบวนการที่สามารถเอื้อให้เกิดการเรียนรู้ในมิติต่างๆได้มากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเป็นกลุ่มที่มีการคิดใคร่ครวญในลักษณะของการถอดบทเรียนด้วยแล้ว การทำสวนผักก็ยิ่งเอื้อและมีส่วนช่วยทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและการพัฒนาตนเองได้อย่างดีและมีคุณภาพ อย่างเช่นในกลุ่มที่มีเป้าหมายเฉพาะของการทำสวนผักเพื่อเชื่อมโยงเรื่องการเรียนรู้ของเด็ก เชื่อมโยงเรื่องการบำบัดเยียวยา และการพัฒนาศักยภาพ

            ส่วนการทำสวนผักนั้น นำไปสู่ผลลัพธ์ในมิติต่างๆ ทั้งทางกาย จิตใจ สังคม และปัญญา ซึ่งนำไปสู่การมีสุขภาวะองค์รวมที่ดีได้อย่างไรบ้างนั้น ติดตามอ่านกันนะคะ


เรียบเรียงข้อมูลจากเอกสารการเรียนรู้ ชุดนวัตกรรม โครงการสังเคราะห์องค์ความรู้โครงการสวนผักคนเมือง

             


 | วันที่ 26/09/2559

อ่าน 755


 ความ(ไม่)มั่นคงทางอาหารของคนในเมือง
 การทำสวนผักกับการพัฒนาตนเอง
 เกษตรเมือง : แนวคิด หลักการกรณีตัวอย่างจากประเทศไทย
 กินดี อยู่ดี มีสุข (จริงหรือ?)
 ทำไมเราจึงควรบริโภคอาหารท้องถิ่น


โครงการสวนผักคนเมือง
912 ซอยงามวงศ์วาน 31 ซอยย่อย 7
ถนนงามวงศ์วาน อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000
โทร. 02-591-1195-6
cityfarm2010@hotmail.com
Design by Ngoscyber