Yachimata Fureai Organic Farm  : พื้นที่เช่าทำเกษตรของคนเมืองญี่ปุ่น

          เมื่อวันที่ 6- 18 พฤศจิกายน 2559 ที่ผ่านมา พวกเราทีมงานสวนผักคนเมือง รวมถึงเจ้าหน้าที่มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน(ประเทศไทย) และเกษตรกรในเครือข่าย ได้มีโอกาสได้ไปศึกษาดูงานแลกเปลี่ยนเรียนรู้เรื่องเกษตรอินทรีย์และระบบอาหาร ที่ประเทศญี่ปุ่น โดยพวกเราได้รับทุนสนับสนุนในการเดินทางครั้งนี้จาก Japan International Volunteer Center และ Japan Foundation

          การเดินทางครั้งนี้ พวกเรามีโอกาสได้เรียนรู้เรื่องของของวิถีเกษตรกรรมรูปแบบต่างๆ รวมถึงเรื่องราวของผู้ผลิต และผู้บริโภค ตลอดจนสถานการณ์ปัญหาต่างๆของประเทศญี่ปุ่นมากมาย ในฐานะที่ทำโครงการสวนผักคนเมือง ก็จะขอเล่าเรื่องราวของเกษตรในเมือง ที่มีโอกาสได้ไปดูไปเห็นไปเรียนรู้มาให้ฟังก่อนนะคะ


            เริ่มกันที่ Yachimata Fureai Organic Farm  ซึ่งเป็นพื้นที่เกษตรในเมืองที่เปิดโอกาสให้คนในเมืองมาเช่าพื้นที่ทำเกษตรอินทรีย์กัน บนพื้นที่กว่า 2.4 ไร่ สวนผักแห่งนี้ตั้งอยู่ที่ อ.ยาชิมาตา จ. ชิบะ  ความพิเศษของที่นี่คือ เป็นพื้นที่เกษตรในเมืองที่ทำเกษตรอินทรีย์และได้รับมาตรฐานรับรองจาก JAS


             คุณซาโต้ เจ้าของที่ดินเล่าถึงความเป็นมาของสวนผักแห่งนี้ให้ฟังว่า เดิมทีพื้นที่บริเวณนี้เป็นพื้นที่ทำเกษตรของครอบครัว ซึ่งแต่เดิมพ่อแม่ของคุณซาโต้ทำเกษตรแบบใช้สารเคมีมานาน จนกระทั่งประมาณ 35 ปีที่แล้ว แม่เกิดล้มป่วยเนื่องจากใช้สารเคมีมาก จึงตัดสินใจเปลี่ยนมาทำเกษตรอินทรีย์แทน โดยปลูกถั่วลิสง แตงโม และแครอทเป็นหลัก  จนกระทั่งเมื่อปี 2011 มีบริษัทที่ทำเกี่ยวกับเรื่องอาหารเสริมเข้ามาติดต่อ ขอใช้พื้นที่บริเวณนี้สร้างอาคารเรียนรู้ และทำแปลงเกษตรจัดสรรให้คนในเมืองมาเช่าพื้นที่ หลังจากที่ประธานบริษัทเคยทำกิจกรรมเช่นนี้มาแล้วกับที่อื่น แต่ยังเป็นการทำเกษตรแบบใช้สารเคมีอยู่ พอมีโอกาสได้มาเจอที่ดินผืนนี้ และได้รู้จักกับครอบครัวคุณซาโต้ซึ่งทำเกษตรอินทรีย์อยู่ จึงสนใจ และมาติดต่อเจรจาขอใช้พื้นที่ขนาด 2.4 ไร่แห่งนี้ โดยทางบริษัทจะรับผิดชอบเรื่องการลงทุนทำอาคาร รวมถึงการบริหารจัดการกิจกรรมต่างๆทุกอย่าง และมอบหมายให้คุณซาโต้และครอบครัวช่วยดูแลบริหารจัดการแปลง โดยทางบริษัทจะจ่ายเป็นค่าจ้างให้  มีสัญญาร่วมกัน 22 ปี

           Allotment Garden แห่งนี้ เปิดให้คนเมืองมาสมัครเป็นสมาชิก โดยเสียค่าสมาชิกปีละ 80,000 เยน  เป็นค่าเช่าพื้นที่สำหรับทำเกษตร และทำกิจกรรมประจำเดือน โดยสมาชิกแต่ละคนจะได้รับพื้นที่ทำเกษตรคนละ 25 ตารางเมตร หากใครไม่มีความรู้เรื่องการทำเกษตรมาก่อน คุณซาโต้ก็จะสอนวิธีทำให้  นอกจากนี้คุณซาโต้ยังออกแบบบริหารจัดการแปลงให้สมาชิกด้วยว่า แต่ละแปลงควรจะปลูกอะไรบ้าง เพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อย และง่ายต่อการดูแล โดยในช่วงระยะเวลาตลอดปีนี้  สมาชิกสามารถมาทำกิจกรรมในแปลงได้ทุกวัน และแต่ละครั้งก็สามารถพาเพื่อนมาร่วมทำได้อีก 5-6 คน


          อย่างไรก็ตาม หากสมาชิกไม่มีเวลามาดูแลแปลง คุณซาโต้ กับคุณแม่ และคนงานpart –time รวม 6 คน ก็จะช่วยดูแลให้ตั้งแต่การลงมือปลูก จนกระทั่งเมื่อพืชผักเติบโตพร้อมที่จะเก็บเกี่ยว ทางเจ้าหน้าที่บริษัทก็จะติดต่อส่งอีเมล์แจ้งให้สมาชิกทราบ บางคนก็จะมาเก็บผลผลิตด้วยตัวเอง บางคนก็จะสั่งให้ช่วยเก็บและจัดส่งให้ โดยสมาชิกจะต้องเสียค่าใช้จ่ายเรื่องการจัดส่งเอง ส่วนบางคนที่ไม่มาเก็บ คุณซาโต้ก็จะทำหน้าที่เคลียร์แปลง เพื่อทำการปลูกผลผลิตรุ่นต่อไป


             นอกจากการทำเกษตรในเมืองแล้ว ที่สวนผักแห่งนี้ก็ยังจัดกิจกรรมเป็นประจำทุกเดือน เพื่อให้สมาชิกมีโอกาสได้มากินข้าวด้วยกัน บางครั้งก็ทำโมจิ ทำมิโซะ หรือทำบาร์บีคิวกินด้วยกัน ส่วนงานที่มีสมาชิกมาร่วมกิจกรรมมากที่สุดก็คืองานลอยโชเม็ง ในช่วงฤดูร้อน ที่นำเส้นโชเม็งมาเสิร์ฟแบบให้ลอยน้ำผ่านรางไม้ไผ่ เขาบอกว่างานนี้มีคนมาร่วมถึง 400 คนเลยทีเดียว

 

           สำหรับตอนนี้ที่นี่มีสมาชิกรวมทั้งหมด 120 คน ส่วนใหญ่เป็นครอบครัวที่มีเด็กอายุตั้งแต่ 3 ขวบ จนถึง ป. 2  และสนใจอยากให้เด็กๆได้เรียนรู้เรื่องอาหาร เรื่องของการปลูกผัก 


          วันที่เราไปเยี่ยม Allotment Garden แห่งนี้ เรามีโอกาสได้เห็นภาพบรรยากาศของครอบครัวที่มาทำกิจกรรม ลงแปลง เก็บเกี่ยวผลผลิตด้วยกัน ท่ามกลางธรรมชาติ บางครอบครัวก็พากันมาทั้งปู่ยา หรือตายาย พ่อแม่ และลูกหลาน ทุกคนต่างช่วยกันถือเครื่องไม้เครื่องมือ ช่วยกันเก็บผลผลิต ช่วยกันล้าง ช่วยกันห่อ คนละไม้ละมือ เด็กบางคนก็มีโอกาสได้วิ่งเล่นกลางแจ้งกับเพื่อนๆที่มาจากครอบครัวอื่นด้วย ถือเป็นพื้นที่ที่นอกจากจะทำให้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่มีโอกาสได้เรียนรู้เรื่องการเกษตรมากขึ้น บางคนไม่เคยรู้จักพืชผักบางชนิดก่อน ก็ได้รู้จักมากขึ้นด้วย อีกทั้งยังเป็นช่วงเวลาที่แต่ละคนมีโอกาสได้ใช้เวลาอยู่ร่วมกันกับครอบครัว และสร้างความสัมพันธ์กับสมาชิกคนอื่นๆด้วย


            แม้ว่าภาพที่ปรากฏจะดูงดงาม ทั้งภาพแปลงเกษตรที่พืชผักเติบโตงอกงาม และภาพผู้คนมาเก็บผลผลิต ที่แต่ละแปลงก็ได้ผลผลิตกันติดไม้ติดมือกันไปมากมาย ขนาดเราแค่ได้เห็นก็อดตื่นเต้นไปกับเขาไม่ได้ แต่ในการดำเนินงาน ในฐานะเกษตรกรผู้เป็นเจ้าของที่ดินอย่างคุณซาโต้ ก็ต้องเผชิญกับเรื่องที่ทำให้ลำบากใจไม่น้อย โดยเฉพาะเรื่องการทำงานร่วมกันกับบริษัท ที่ตอนแรกครอบครัวคุณซาโต้ได้ตกลงให้บริษัทเข้ามาใช้พื้นที่ โดยไม่ต้องจ่ายค่าเช่า ในขณะเดียวกันค่าเช่าแปลงของคนเมืองที่สมัครเป็นสมาชิกก็เป็นของบริษัทเช่นกัน โดยคุณซาโต้และครอบครัวจะได้รับแค่ค่าจ้างสำหรับดูแลบริหารจัดการแปลงตามที่ตกลงกันไว้เท่านั้น


            อย่างไรก็ตาม การเข้ามาเปิดพื้นที่เกษตรในเมืองในรูปแบบนี้ของบริษัท ก็ทำให้คุณซาโต้ได้เรียนรู้การทำงาน และการบริหารจัดการหลายอย่าง รวมถึงได้มีโอกาสศึกษาเรื่องเกษตรอินทรีย์ และเรื่องพืชสมุนไพรมากขึ้นด้วย เป็นการช่วยเปิดโลกทัศน์ และเพิ่มพูนประสบการณ์ของคุณซาโต้และครอบครัว ที่ไม่เคยคิดเรื่องรูปแบบการทำกิจกรรมกับคนเมืองแบบนี้มาก่อน ที่สำคัญคุณซาโต้ก็รู้สึกสนุกกับงานที่ทำ และก็คิดว่าเมื่อหมดสัญญาแล้ว คุณซาโต้ก็จะทำกิจกรรมแบบนี้ต่อ เพราะรู้สึกว่าการจัดสรรพื้นที่ให้คนเมืองเช่าแบบนี้ อันที่จริงเกษตรกรสามารถลุกขึ้นมาทำเองได้ โดยไม่ต้องให้บริษัทเข้ามาจัดการ และก็เป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์กับคนเมืองด้วย 


            การเยี่ยมสวนผักครั้งนี้ คงต้องขอบอกว่าอดรู้สึกประทับใจไม่ได้ ในความมุ่งมั่น ตั้งใจทำงานของเกษตรกรอย่างคุณซาโต้และครอบครัว ซึ่งสะท้อนออกมาให้เห็นผ่านผลผลิตที่เติบโต งอกงามอย่างเป็นระเบียบเรียบร้อย แม้ว่างานจะหนัก ไม่มีวันหยุด รายได้ก็ไม่ได้มากนัก แต่คุณซาโต้ก็ไม่ย่อท้อที่จะทำต่อ เราเชื่อว่า สิ่งที่คุณซาโต้กำลังทำนี้ มีคุณค่าและมีความหมายมาก ทั้งต่อผืนดิน และต่อเพื่อนมนุษย์ โดยเฉพาะคนในเมือง ที่อาจจะไม่มีโอกาสได้สัมผัสกับธรรมชาติ ไม่มีโอกาสได้รู้จักพืชผักหรืออาหารที่แท้จริง ที่เก็บมาสดๆจากแปลงด้วยมือตัวเอง และไม่มีโอกาสได้มีอาหารที่ดีต่อสุขภาพไว้กิน หากไม่มีที่ดินผืนนี้ และไม่มีคุณซาโต้ช่วยดูแล


 

ขอขอบคุณคุณซาโต้ที่ให้การต้อนรับ และแบ่งปันเรื่องราวจากใจให้พวกเราฟัง

ที่สำคัญขอขอบคุณคุณคาโอรุ ที่ทั้งช่วยจัดการดูแล นำทาง นำทีม และเป็นล่ามให้เราตลอดการเดินทางค่ะ


 | วันที่ 22/11/2559

อ่าน 784


 โรงละครในสวนผัก @ Winthrop Harmony Arts Garden
 Path to Freedom : ฝันที่เป็นจริงกลางเมืองใหญ่
 พลังคนรุ่นใหม่ เปลี่ยนแปลงโลก
 ประกาศผลการประกวดสวนผักปลูกชีวิต: Growing in (edible) Garden
 Good Morning Bangkok รู้จักอาหาร รู้จักตัวเอง


โครงการสวนผักคนเมือง
912 ซอยงามวงศ์วาน 31 ซอยย่อย 7
ถนนงามวงศ์วาน อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000
โทร. 02-591-1195-6
cityfarm2010@hotmail.com
Design by Ngoscyber