ความรู้เรื่องการรดน้ำฉบับคุณชูเกียรติ

 

นอกเหนือจากการอบรมเตรียมดินและการหมักปุ๋ยแล้ว ในคอร์สอบรมพิเศษ “การทำปุ๋ย ปรุงดิน ฉบับครัวเรือนคนเมือง” โดยคุณชูเกียรติ เมื่อช่วงเช้าของวันเสาร์ที่ผ่านมา ซึ่งจัดขึ้นเพื่อร่วมระดมทุนมอบให้มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) เพื่อสนับสนุนการสร้างพื้นที่เรียนรู้เพื่อความมั่นคงทางอาหาร คุณชูเกียรติได้พาเราไปทำความเข้าใจอย่างถ่องแท้ เทียบเคียงกับหลักวิทยาศาสตร์ ที่เรียกได้ว่าเห็นภาพตามกันแบบช็อตต่อช็อต กับหลักสำคัญในการทำเกษตรอีกอย่างหนึ่ง ซึ่งก็คือ “การรดน้ำ” คุณชูเกียรติได้อธิบายให้เราฟังว่า...

 

 

จริงๆ แล้ว การให้น้ำสำหรับพืชนั้น มีจุดประสงค์เพียง 2 ประการ คือ

 

1. การให้น้ำเพื่อให้อาหารแก่พืช : โดยจะสามารถให้ได้ในช่วงเวลาตั้งแต่ตี 2 จนถึงก่อน 9 โมงเช้า

 

เหตุผลที่เราต้องรดน้ำพืชในช่วงนี้ให้เสร็จก่อน 9 โมงเช้าก็เพราะว่า เมื่อแสงแดดเต็มที่ พืชจะเริ่มกระบวนการสังเคราะห์แสงเพื่อสร้างอาหาร ซึ่งน้ำเป็นหนึ่งในปัจจัยของกระบวนการ เมื่อพืชดึงน้ำมาใช้ในกระบวนการสังเคราะห์แสง น้ำก็จะเป็นตัวนำพาสารอาหารในดินมาเลี้ยงยังส่วนต่างๆ ของพืช จึงเป็นเหตุที่ทำให้พืชได้รับสารอาหารจากในดิน อีกทั้งเมื่อพืชเริ่มเข้าสู่กระบวนการสังเคราะห์แสง พืชก็จะปิดปากใบเพื่อรักษาอุณหภูมิ ทำให้หากรดน้ำหลังเวลาที่พืชเริ่มกระบวนการสังเคราะห์แสงแล้ว การดูดซึมน้ำของพืชก็จะเกิดขึ้นได้น้อยมากจนแทบไม่เกิดเลย เพราะฉะนั้นถ้าเราจะรดน้ำเพื่อให้อาหารกับพืช เราต้องรดให้เสร็จก่อน 9 โมงเช้า

 

ที่มารูปภาพ: https://witchuda2014.wordpress.com/

 

ถ้าหากพืชขาดน้ำในช่วงเวลานี้ล่ะ จะเกิดอะไรขึ้น? แน่นอนว่านอกจากพืชจะไม่ได้รับสารอาหารในดินแล้ว กระบวนการสังเคราะห์แสงก็จะเกิดขึ้นได้น้อยด้วย เพราะว่าขาดน้ำ ซึ่งเป็นปัจจัยในการสังเคราะห์แสง เท่ากับว่าพืชจะผลิตอาหารได้น้อย และมันทำให้พืชจะขาดสารอาหารจากทั้งสองทาง ส่งผลให้พืชของเราไม่เจริญเติบโตและอาจตายได้นั่นเอง เพราะฉะนั้นไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม *ไม่ควรให้พืชขาดน้ำในช่วงเวลานี้*

 

2. การให้น้ำเพื่อลดอุณหภูมิ : โดยจะสามารถให้ได้ตั้งแต่บ่ายโมง ถึง ก่อน 4 โมงเย็น

 

เหตุผลที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่า กระบวนการสังเคราะห์แสงของพืชจะเสร็จสิ้นในช่วงบ่ายโมง พืชจะเริ่มเปิดปากใบอีกครั้งเพื่อคายน้ำ และหากอุณหภูมิในช่วงเวลานี้ยิ่งร้อน พืชก็จะยิ่งคายน้ำมาก เท่ากับว่าพืชจะสูญเสียน้ำในร่างกายมาก และส่งผลให้พืชของเราเหี่ยวเฉาได้เช่นกัน การรดน้ำในเวลานี้จึงต้องรดสิ่งแวดล้อมทั้งหมดเพื่อลดอุณหภูมิ ไม่ว่าจะเป็นต้นพืช กระถาง กำแพง หรือพื้นปูน เพื่อไม่ให้เกิดไอร้อนจากสิ่งแวดล้อม และเหตุผลที่เราต้องรดให้เสร็จก่อน 4 โมงเย็นก็เพราะว่า เราต้องการเว้นเวลาให้ใบพืชสามารถแห้งได้ทันก่อนค่ำมืด เพื่อไม่ให้เกิดความชื้นบนใบพืช เป็นการป้องกันการติดโรคทางใบของพืชได้อีกทางหนึ่ง คุณชูเกียรติแซวว่า คุณสามารถรดน้ำเย็นๆ ค่ำๆ ก็ได้นะ แต่คุณก็ต้องมานั่งเช็ดใบพืชให้แห้งทุกใบเพื่อป้องกันไม่ให้พืชติดโรคทางใบ การรดน้ำเพื่อลดอุณหภูมิไม่จำกัดว่าจะต้องรดครั้งเดียว อาจจะรด 1, 2 หรือ 3 ครั้งก็ได้ ขึ้นอยู่กับฤดูกาลและสภาพภูมิอากาศในวันนั้นๆ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น *ต้องอย่ารดให้เกิน 4 โมงเย็น* เป็นไปได้รดให้เสร็จตั้งแต่ก่อน 3 โมงเย็นก็ดีค่ะ

 

 

อาจจะมีคนสงสัยว่า แล้วที่เราได้ยินมาว่าไม่ควรรดน้ำพืชในตอนกลางวัน เพราะว่าพืชจะช็อคแล้วเหี่ยวเฉา คุณชูเกียรติได้อธิบายโดยการยกตัวอย่างให้เราเข้าใจ ในตามธรรมชาติถ้าเกิดวันนั้นจู่ๆ ฝนก็ตกลงมาในตอนกลางวัน ซึ่งมันก็เหมือนกับการที่เรารดน้ำในตอนกลางวัน เพราะฉะนั้นแล้วเราสามารถรดน้ำตอนกลางวันได้ ซึ่งมันไม่เกี่ยวกับการเหี่ยวเฉาของพืชค่ะ

 

องค์ความรู้ของการรดน้ำยังสามารถเชื่อมโยงถึงเรื่องการเกิดโรคแมลงของพืชได้อีกด้วย อย่างที่คุณชูเกียรติได้ยกตัวอย่างว่า เพลี้ย นั้นเกิดจากการที่เรารดน้ำไม่สม่ำเสมอ เดี๋ยวปล่อยให้ดินแห้งบ้าง เดี๋ยวรดให้ดินชื้นไปบ้าง หรือการรดน้ำที่แรงพอก็สามารถช่วยลดไข่แมลง เช่น ไข่หอยทากที่เกาะอยู่ตามใบได้ พี่ชูเกียรติใช้คำพูดว่า car wash แปลงผัก จะแรงขนาดไหนก็ต้องลองนึกภาพตามกันดูนะคะ เราอาจจะสงสัยว่ารดน้ำแรงขนาดนี้ พืชจะไม่เป็นอะไรหรอ คุณชูเกียรติให้เราลองนึกถึงเหตุการณ์สภาพลมแรงๆ พืชยังสามารถทนได้ การฉีดน้ำใส่พืชแบบนี้ พืชก็น่าจะสามารถทนได้เช่นกัน

 

ที่มารูปภาพ: www.thaihealth.or.th

 

หลายๆ ครั้งที่เราเห็นตัวอย่างการทำเกษตรในต่างประเทศ แล้วเราคิดที่จะนำเทคนิคเกษตรเหล่านั้นมาใช้กับบ้านเรา แต่ทว่ากลับไม่เป็นผลไปสักทุกอย่าง คุณชูเกียรติได้ยกตัวอย่างการเชื่อมโยงเรื่องของน้ำและอุณหภูมิที่ทำให้เราเข้าใจถึงรูปแบบการทำเกษตรในบริบทประเทศที่แตกต่างกัน ว่าเพราะอะไรเราไม่ถึงสามารถหยิบยกทุกตัวอย่างดีๆ ที่ต่างประเทศได้ทำมาไว้ในบ้านเราได้ พืชจำเป็นที่จะต้องการแสงแดดในครึ่งวันเช้าเพื่อให้ตัวเองสามารถเกิดกระบวนการสังเคราะห์แสงในพืชได้ แต่ปัญหาของแสงแดดคือ มันมาพร้อมกับอุณหภูมิ อุณหภูมิที่ร้อนทำให้น้ำในแปลงแห้งไว พืชจึงมีน้ำเพียงพอที่จะใช้ในการสังเคราะห์แสง และดินจึงอุณหภูมิที่ร้อน พืชจึงเหี่ยวเฉา หลักการก็คือ ทำอย่างไรก็ได้ ให้น้ำในแปลงมีมากพอ ที่จะไม่ทำให้พืชเหี่ยวเฉา อย่างบ้านเราเป็นประเทศที่มีน้ำเยอะ เราจึงจัดการกับการให้น้ำกับพืช เมื่อรดครั้งเดียวไม่พอ พืชยังเหี่ยวเฉาอยู่ เราจึงจำเป็นต้องรด 2 ครั้ง แต่จริงๆ แล้ว ถ้าเราสามารถเพิ่มการอุ้มน้ำของดินได้ เช่น เพิ่มปริมาณหรือการขยายขนาดกระถาง โดยที่เราสามารถรดน้ำวันละครั้งก็เพียงพอ มันก็จะปรับเข้ากับวิถีชีวิตคนเมืองได้มากขึ้น เพราะฉะนั้นการไม่มีเวลารดน้ำบ่อยๆ ก็สามารถด้วยวิธีนี้ ประเทศอิสราเอลเป็นประเทศที่มีสภาพภูมิประเทศแห้งแล้ง ไม่ได้มีน้ำมากเพียงพอแบบบ้านเรา เพราะฉะนั้นวิธีการแก้ปัญหาเรื่องอุณหภูมิที่มากับแสงแดดของบ้านเขา ก็จะแตกต่างกับบ้านเรา เขาจึงเน้นการปลูกผักในโรงเรือนเพื่อควบคุมอุณหภูมิและเป็นการกรองแสงในตัว ดังนั้นการที่เราเห็นว่าการทำโรงเรือนมันดี มันสามารถช่วยควบคุมอุณหภูมิได้ แต่เราก็ควรเข้าใจถึงที่มาที่ไปและเหตุผลที่มันเป็นเช่นนั้น และมองย้อนกลับมาดูที่บริบทของเราว่า มันเข้ากันรึเปล่า แต่ในอนาคตคุณชูเกียรติก็บอกกับเราว่า โรงเรือนอาจจะเป็นสิ่งจำเป็นเพราะเรากำลังเผชิญกับภาวะโลกร้อน ซึ่งอุณหภูมิของโลกสูงขึ้นเรื่อยๆ ก็จะส่งผลต่อการเจริญเติบโตของผักในอนาคต

 

ที่มารูปภาพ: https://i.ytimg.com/vi/5GC6CDrj7bw/maxresdefault.jpg

 

ไม่อยากจะเชื่อว่าจากการรดน้ำ จะสามารถโยงให้เราเข้าใจถึงมิติอื่นๆ ได้มากมายขนาดนี้ เป็นการสนทนาความรู้ที่ลึกซึ้งและเพลิดเพลินมากทีเดียว ต่อไปการที่เราจะอธิบายให้ใครสักคนฟังเรื่องการรดน้ำพืชผักที่เหมาะสม คงจะไม่ใช่แค่ให้เขารดเช้าเย็น แต่คงเป็นการเล่าเรื่องที่น่าสนใจแบบที่คุณชูเกียรติได้เล่าให้พวกเราฟังในวันนี้ ขอบคุณมากๆ ค่ะ :)

 


 | วันที่ 02/11/2560

อ่าน 441


 ต้อนรับสมาชิกชาวสวนผักปี 2
 ให้ผักเป็นสะพานเชื่อมโยงสายใย
 สร้างเครือข่าย ขยายความรู้ : จากคาราวานทรัคฟาร์มกรุงเทพ สู่ คาราวานทรัคฟาร์มพัทลุง
 เปิดโลกจุลินทรีย์ กับ เจ้าชายผัก
 เปลี่ยนฝาบ่อบำบัดน้ำเสียให้เป็นพื้นที่อาหาร


โครงการสวนผักคนเมือง
912 ซอยงามวงศ์วาน 31 ซอยย่อย 7
ถนนงามวงศ์วาน อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000
โทร. 02-591-1195-6
cityfarm2010@hotmail.com
Design by Ngoscyber