รูปแบบเทคนิคการทำเกษตรในเมือง พึ่งตนเองง่ายๆ สไตล์คนเมือง ห้องครัวคนเมือง บทความ


 

Tokyo Green Space : เข้าใจคน เข้าใจธรรมชาติ เข้าใจเมือง

 

(Photo by MADS BERTHELSEN)

 

ว่าด้วยประเทศญี่ปุ่น ประเทศที่ขึ้นชื่อเรื่องความเป็นระบบระเบียบ และมีความเป็นชาตินิยมสูงสุดแห่งหนึ่งของโลก ‘โตเกียว’ เมืองหลวงของประเทศญี่ปุ่น ที่ได้ชื่อว่าเป็นเขตเมืองที่ใหญ่ที่สุดอันดับหนึ่งของโลก เพราะมีประชากรอาศัยอยู่ถึง 12 ล้านคน ถือเป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในโลกเมืองหนึ่ง หากใครเคยได้ไปเยือนโตเกียว คงสัมผัสได้ถึงความเร่งรีบของผู้คน เพราะการดำรงชีวิตในญี่ปุ่นนั้นต้องแข่งขันกันเพื่อความอยู่รอด เมืองที่มองไปทางไหนก็เห็นแต่ตึกสี่เหลี่ยมสูงๆ แต่ทว่า อีกมุมหนึ่งของอภิมหานครโตเกียว ที่ซึ่งหลายๆ ท่านอาจยังไม่เคยได้สัมผัส มุมพื้นที่สีเขียวเล็กๆ ตามถนนหนทางและระเบียงบ้านในโตเกียว ที่ Mr. Jared Braiterman นักออกแบบมานุษยวิทยาดีกรีปริญญาเอก ได้ออกไปเสาะแสวงหา และพยายามรวบรวมอยู่ในบล็อกที่มีชื่อว่า ‘Tokyo Green Space’

 

 

Tokyo Green Space เป็นโครงการวิจัยสาธารณะที่ได้รับทุนสนับสนุนจากบริษัท ฮิตาชิ จำกัด และสภาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ดำเนินโครงการตั้งแต่ปี 2009 จนถึงปี 2015 รวมระยะเวลาทั้งสิ้น 6 ปี เพื่อออกสำรวจค้นหาคำตอบของความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติอันนำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงของเมืองและผู้คนในเมือง “จริงหรือไม่ที่การนำธรรมชาติคืนกลับสู่เมืองจะทำให้สภาพแวดล้อมของเมืองและชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนในเมืองโตเกียวดีขึ้น แม้ว่าพวกเขาจะต้องประสบปัญหากับภัยธรรมชาติซ้ำแล้วซ้ำเล่าก็ตาม” คุณ Jared ได้ใช้เวลาและกำลังขาเดินออกสำรวจถนนเล็กถนนน้อย ลัดเลาะไปตามตรอกซอกซอยต่างๆ ผ่านที่ดินผืนกว้าง ผ่านบ้านที่เรียงรายเป็นแถว ผ่านกำแพงรั้วปูน เพื่อตามหาธรรมชาติในเมือง และเขาก็ได้เห็นในสิ่งที่แม้แต่คนโตเกียวแท้ๆ ที่อาศัยบนพื้นที่แห่งนั้นมาชั่วชีวิตอาจแทบไม่เคยสังเกตเห็น

 

 

หากเรามองผ่านทะลุตึกสูงเสียดฟ้า เราจะเห็นบ้านสองหรือสามชั้นในย่านที่อยู่อาศัยในโตเกียวซึ่งมีกระถางต้นไม้วางเรียงรายอยู่หน้าบ้าน เห็นกระถางพืชผัก กระถางดอกไม้ หรือแม้แต่กระถางต้นบอนไซราคาแสนแพงวางอยู่ริมข้างกำแพงคอนกรีต เป็นเสมือนสวนชุมชนเล็กๆ คุณ Jared รู้สึกแปลกใจมากว่า ใครช่างกล้าเอาต้นบอนไซราคาแสนแพงนี้มาวางไว้ในที่สาธารณะ ที่สำคัญไม่มีใครขโมยด้วยจ้า ราวกับว่าต้นไม้ต้นพืชเหล่านี้คือของธรรมดาสำหรับพวกเขา คุณ Jared บอกกับเราว่าหากเรามองบ้านเมืองญี่ปุ่นในระดับชุนชนคนเดินถนนทั่วไป เราจะพบว่าบ้านเมืองนี้ก็ดูน่าภิรมย์ไม่น้อย บ้านที่อยู่ติดกันเป็นแถวให้ความรู้สึกเสมือนว่าเรากำลังอยู่ในหมู่บ้านเดียวกัน หมายความว่าผู้อาศัยสนใจซึ่งกันและกันมากขึ้น และนั่นทำให้เกิดสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยขึ้นบนท้องถนน ปลอดภัยขนาดที่ว่ากล้าวางต้นไม้ราคาแพงไว้นอกบ้านแล้วไม่ต้องกลัวหาย จากมุมมองของคุณ Jared โตเกียวจึงเป็นเมืองที่เหมาะสมและพร้อมอย่างมากที่จะผลักดันให้กลายเป็นเมืองสีเขียว แต่ทว่าเจ้าหน้าที่รัฐของเมืองโตเกียวก็ไม่ได้สนใจเรื่องนี้นัก มีแต่เจ้าหน้าที่ในระดับเขตเลือกตั้งบางแห่งที่พอมีความสนใจบ้าง ซึ่งเป็นเรื่องที่คุณ Jared บอกว่าน่าเสียดาย เพราะเขาเห็นความเป็นไปได้ของพื้นที่สีเขียวหลายแห่งมากในเมืองโตเกียว สองข้างถนนรถวิ่งและทางรถไฟก็สามารถเปลี่ยนเป็นพื้นที่สีเขียวได้ ทางเดินฟุตบาทยิ่งเหมาะสมใหญ่ ดาดฟ้า ระเบียงบ้าน และกำแพงแนวตั้งเปลี่ยนได้หมดเลย เขามองเห็นโตเกียวที่สามารถเขียวขึ้นได้มากกว่านี้จริงๆ

 

(แปลงผักให้เช่า Agris Seijo ของบริษัทรถไฟ Odakyu ที่มีการล้อมรั้วปิดกั้นไม่ให้คนนอกเข้าและห้ามถ่ายรูป)

 

คุณ Jared ได้ไปเยือนสถานที่สองแห่ง ที่แรกเป็นแปลงผักให้เช่า Agris Seijo ของบริษัทรถไฟที่ชื่อว่า Odakyu แปลงให้เช่าแห่งนี้ตั้งอยู่ที่สถานีรถไฟ Seijōgakuen-Mae และแน่นอนว่าการมีแปลงผักนี้ช่วยเรื่องสภาพแวดล้อมและก็เป็นประโยชน์ต่อทั้งลูกค้าที่มาเช่าแปลงและผู้คนที่อาศัยอยู่ในละแวกนี้ แต่ทว่าคุณ Jared กลับรู้สึกตกใจกับความเวิ้งว้างของแปลงให้เช่าแห่งนี้ ผ่านมา 3 ปี มีผู้เช่าแปลงเพียง 70% ไม่รู้ว่าเป็นเพราะว่าแปลงให้เช่าแห่งนี้มีการล้อมรั้วและไม่อนุญาตให้คนนอกเข้าเยี่ยมชมรึเปล่า ซึ่งเข้าใจได้หากจะว่าด้วยเรื่องสิทธิส่วนบุคคลของเจ้าของแปลง แต่กลับต้องแลกเปลี่ยนด้วยแปลงที่เงียบเหงาและไม่มีผู้คน เช่นเดียวกับสวนผักดาดฟ้าบนสถานีรถไฟแห่งนี้ก็เงียบเหงาไม่ต่างกัน อีกที่หนึ่งที่คุณ Jared ได้ไปเยี่ยมชมคือ สวนชุมชนริมกำแพงในสึคิชิมะ (Tsukushima) สวนแห่งนี้ให้ความรู้สึกผิดต่างจากสวนให้เช่า Agris Seijo อย่างสิ้นเชิง กำแพงที่ดูไร้ซึ่งความสวยงามได้ถูกเปลี่ยนเป็นสวนหลากหลายรูปแบบ ที่แต่ละครอบครัวได้ทุ่มเททั้งเวลาและความพยายามในการสร้างสรรค์พื้นที่สวยงามนี้ขึ้นมา ไม่ว่าจะด้วยความชื่นชอบหลงใหลในการทำสวน หรือต้องการแข่งกับสวนข้างๆ ของเพื่อนบ้านก็ตาม แต่มันก็ทำให้พื้นที่ริมกำแพงที่เคยร้างแห่งนี้กลายเป็นสวนสวยที่ใครๆ ก็สามารถมาชื่นชมได้ตลอด 24 ชม. ที่สำคัญคือเทศบาลท้องถิ่นไม่ต้องเสียงบในการพัฒนาพื้นที่ตรงนี้ใดๆ ทั้งสิ้น และมันก็ยังแสดงให้ใครก็ตามที่ได้เห็นว่า คนทั่วไปอย่างเราๆ ก็สามารถสร้างพื้นที่สาธารณะที่ยิ่งใหญ่ได้ เมื่อเปรียบเทียบพื้นที่สองแห่งนี้ เราก็ได้เรียนรู้อะไรหลายอย่างจากผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น

 

(สวนชุมชนริมกำแพงในสึคิชิมะ (Tsukushima) ที่รัฐบาลท้องถิ่นได้มอบให้ครอบครัวละ 1 ช่องเพื่อให้ใช้เป็นพื้นที่สวนนอกบ้าน)

 

เพราะญี่ปุ่นขึ้นชื่อเรื่องความปลอดภัย การมีรั้วของแปลงให้เช่า Agris Seijo จึงอาจไม่จำเป็นมากนัก ถ้าคนนอกมีโอกาสได้สัมผัสเยี่ยมชมแปลงมากขึ้น เป็นไปได้ว่าอาจมีผู้เช่าแปลงเต็มจำนวน และอาจมีแปลงให้เช่าในลักษณะนี้เพิ่มขึ้นอีกหลายแห่ง พื้นที่สีเขียวในโตเกียวก็จะเพิ่มขึ้น และถ้าเจ้าหน้าที่รัฐของเมืองโตเกียวสนใจที่จะอนุญาตให้ชุมชนใช้พื้นที่สาธารณะในการออกแบบสวน ตอนนี้โตเกียวคงมีกระถางเล็กกระถางน้อยที่มีพืชพรรณต่างๆ วางเรียงรายเต็มไปหมด และโตเกียวคงได้ภาพจดจำใหม่ที่เขียวและสวยงามในสายตาคนทั่วโลก “แล้วประเทศไทยล่ะ? เราจะสร้างสรรค์กรุงเทพมหานคร และเมืองใหญ่ๆ ในแต่ละภาคให้เป็นแบบไหนดี?”

 

เข้าใจคน. เข้าใจธรรมชาติ. เข้าใจเมือง.

 

ที่มาข้อมูล:

https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%82%E0%B8%95%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A7

https://www.japantimes.co.jp/life/2012/05/16/digital/tokyo-green-space/#.WkHA6FWWapp

https://tokyogreenspace.com/2009/11/22/agris-seijo-rental-farm-in-seijogakuenmae/

https://tokyogreenspace.com/2009/07/07/riverbank-community-garden-in-tsukishima/

Photo by Jared Braiterman: https://tokyogreenspace.com/


 | วันที่ 27/12/2560

อ่าน 383


 เมื่อเรื่องเกษตรกรรมไม่ใช่เรื่องของเกษตรกรเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป
 เทศบาลเมืองแกลงกับการจัดการของเสียแบบไม่เสียของ
 เกษตรในเมืองกับการบริโภคอย่างยั่งยืน
 วิจัยพบ การปลูกผักช่วยผู้ติดเชื้อ HIV ลดความทุกข์ทรมานใจอย่างรุนแรง (distress) และทำให้สุขภาพดีขึ้น
 10 วิธีที่คุณจะมีส่วนช่วยสร้างระบบอาหารที่ยั่งยืน


โครงการสวนผักคนเมือง
912 ซอยงามวงศ์วาน 31 ซอยย่อย 7
ถนนงามวงศ์วาน อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000
โทร. 02-591-1195-6
cityfarm2010@hotmail.com
Design by Ngoscyber