เมื่อวันเสาร์ที่ 3 กุมภาพันธ์ 2561 ที่ผ่านมา สมาชิกโครงการสวนผักคนเมืองจำนวน 25 โครงการได้เข้ารวมกิจกรรมปฐมนิเทศและอบรมความรู้พื้นฐานการทำเกษตรในเมือง ณ ห้องสัมมนา อาคารสัมมนา 2 มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ซึ่งโครงการมุ่งเป้าไปที่การแบ่งปันพื้นที่ (Land sharing) และความมั่นคงทางอาหารในระดับชุมชน โดยผู้เข้าร่วมโครงการมาจากสถานศึกษา หน่วยงานราชการ บริษัทเอกชนและผู้คนใจการทำเกษตรในเมือง


ในช่วงเช้า คุณสุภา ใยเมือง ผู้อำนวยการมูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) และ คุณคมสัน หุตะแพทย์ จากสวนผักบ้านคุณตาและมูลนิธิศูนย์สื่อเพื่อการพัฒนา ได้ให้ความรู้และแนวคิดเกี่ยวกับการทำเกษตรในเมืองแก่ผู้เข้าร่วมงาน


โดย คุณสุภา ใยเมืองได้กล่าวถึงความสำคัญของการทำเกษตรในเมืองและที่มาของโครงการเกษตรในเมือง อันเนื่องมาจากการขยายตัวของชุมชนเมืองที่มีแนวโน้มสูงขึ้นซึ่งทำให้พื้นที่สีเขียวและพื้นการเกษตรในเขตเมืองอย่างในกรุงเทพมีแนวโน้มลดลง อีกทั้งคนเมืองเสี่ยงต่อการเป็นโรคภัยจากการบริโภคผักปนเปื้อนสารเคมีและมีแนวโน้มสร้างขยะครัวเรือนมากขึ้น จึงเป็นที่มาของโครงการสวนผักคนเมืองโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มพื้นที่ทางการเกษตรและพื้นที่สีเขียวในพื้นที่ชุมชนเมือง รวมทั้งเผยแพร่องค์ความรู้ทางการเกษตรให้แก่คนเมืองจนนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของเมืองให้น่าอยู่มากขึ้น

 

ในด้าน คุณคมสัน หุตะแพทย์ ได้ให้ประเด็นที่น่าสนใจอยู่หลายแง่มุม โดยการทำเกษตรในเมืองมีวัตถุประสงค์สำคัญคือ 1) การสร้างความมั่นคงทางอาหาร 2) การดำรงไว้เพื่อระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม และ 3) การพัฒนาศักยภาพในการพึ่งพาตนเองให้แก่คนเมือง ในประเด็นด้านความมั่นคงทางอาหาร ประเทศไทยเป็นประเทศส่งออกสินค้าเกษตรรายใหญ่ของโลกจึงไม่มีปัญหาการผลิตอาหารไม่เพียงพอแก่คนในประเทศ แต่กลับเผชิญปัญหาการกระจายอาหารอย่างไม่เท่าเทียมกัน ซึ่งเกษตรในชนบทสูญเสียที่ดินทำกินจนต้องมาอาศัยและทำงานในเมือง อีกทั้งคนเมืองกำลังเผชิญกับการกินอาหารที่ไม่ปลอดภัย อีกทั้งวิถีชีวิตคนทำงานในเมืองที่ต้องเร่งรีบจึงมีโอกาสเลือกกินอาหารที่ปลอดภัยได้น้อยลง นอกจากนี้การสร้างศักยภาพในการพึ่งพาตนเองจะทวีความสำคัญมากขึ้นท่ามกลางความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เป็นไปอย่างรวดเร็วซึ่งในอนาคต การทำเกษตรจะถูกเปลี่ยนไปเป็นโรงงานผลิตอาหาร (Indoor farm) ซึ่งศักยภาพในการผลิตอาหารของคนเมืองจะถูกบั่นทอนลงอันเนื่องมาจากความสะดวกและความเคยชินต่อระบบการผลิตอาหารแบบสมัยใหม่จนลืมภูมิปัญญาในการทำเกษตรแบบพึ่งพาตนเอง ดังนั้นโครงการสวนผักคนเมืองจึงมีส่วนสำคัญต่อการพัฒนาชุมชนเมือง

 

ในช่วงบ่าย ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้แบ่งเป็น 3 กลุ่มและแยกย้ายเข้าอบรมเทคนิคการทำเกษตรในเมืองในแต่ละฐาน ซึ่งฐานที่ 1 คือรู้ก่อนทำ สวนผักคนเมือง โดยคุณนคร ลิมปคุปตถาวร มาให้ความรู้การออกแบบ ปัจจัยที่สำคัญต่อการเลือกพื้นที่ปลูกผัก ปัจจัยสิ่งแวดล้อมอื่นๆ และการสร้างระบบนิเวศภายในสวนผักให้สอดคล้องกับการใช้ประโยชน์พื้นที่ คุณนครได้กล่าวถึงการเลือกพื้นที่เพาะปลูก การพิจารณาปัจจัยสิ่งแวดล้อมเช่น แสงแดดและดิน พร้อมให้เทคนิคการวางแปลงผักให้อยู่ในแนวเหนือ-ใต้ เพื่อให้ผักรับแสงได้อย่างเพียงพอและไม่แย่งแสงกับผักต้นอื่น รวมถึงการใส่ปูนขาวเพื่อลดความเป็นกรดในดินเปรี้ยว เป็นต้น ดังนั้นการทำสวนผักให้ได้ผลดี การเข้าใจระบบนิเวศและธรรมชาติจึงเป็นสิ่งจำเป็น    



ฐานที่ 2 เทคนิคฟูมฟัก พืชเติบโต ดำเนินการโดยวิทยากร 2 ท่านได้แก่คุณชูเกียรติ โกแมน จาก My City Farm มาให้ความรู้ด้านเทคนิคหมักดิน บำรุงดิน พืชและเทคนิคป้องกันกำจัดศัตรูพืช และคุณพรพรรณ แววสิงห์งาม หรือ ป้าตุ๋ย พร พรรณไม้มาสอนเทคนิคการเพาะต้นอ่อนและเพาะเห็ดในบ้าน

 

ช่วงแรกคุณชูเกียรติได้กล่าวถึงความสำคัญของดิน วิธีการเตรียมดิน การบำรุงดิน พืชและเทคนิคป้องกันและกำจัดศัตรูพืช การทำปุ๋ยหมักจากแหล่งวัสดุสดจากเศษอาหารในครัวเรือนที่เหลือจากเรารับประทานหรือพวกใบไม้สดซึ่งสามารถนำมาผลิตปุ๋ยหมักได้ หรืออาจใช้วัสดุแห้งอย่างขุยมะพร้าวและขี้เถ้าแกลบมีคุณสมบัติช่วยอุ้มน้ำ เก็บความชื้นได้ดี กาบมะพร้าวนั้นช่วยทำให้เกิดช่องว่างในดินมากขึ้น ทำให้อากาศสามารถเข้าไปได้มากและเกิดการระบายของอากาศ แต่การรู้คุณสมบัติทำให้สามารถปรับสัดส่วนให้เหมาะกับพืชแต่ละชนิดที่ชอบความชื้นหรือปริมาณน้ำที่แตกต่างกันได้

 

ในด้านของ ป้าตุ๋ย มีเวลาแบ่งปันความรู้ให้กับเหล่าสมาชิกเพียงเล็กน้อย ได้อธิบายเทคนิค“การเพาะถั่วงอกและเพาะต้นอ่อน” ซึ่งการเพาะถั่วงอกให้ได้อวบและน่ากินอยู่ที่“ความถี่ในการรดน้ำ” การให้น้ำมากถั่วงอกจะอวบและน่ากิน แต่ต้องระวังไม่ให้น้ำขังในภาชนะจนทำให้ถั่วจะเน่าและขึ้นรา และทิ้งท้ายด้วยคำแนะนำให้บริโภคผักให้หลากหลายเพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรค

 

ฐานที่ 3 นวัตกรรมสำหรับการทำเกษตรในเมือง โดยคุณคมสัน หุตะแพทย์ ได้มาถ่ายทอดเทคนิคการวางระบบแปลง การวางระบบจัดการน้ำแบบประหยัดพลังงาน คุณคมสันได้กล่าวถึงเทคนิคการวางระบบการให้น้ำต้นพืช การผลิตไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์ และการปลูกพืชด้วยการใช้หลอด LED เบื้องต้นคุณคมสันได้เกริ่นนำปัจจัยที่สำคัญต่อการปลูกผัก การแบ่งประเภทของแหล่งน้ำ และกล่าวรายละเอียดระบบการให้น้ำในล่ะประเภท อาทิเช่น ระบบน้ำหยด ระบบให้น้ำต้นพืช และระบบการให้ความชื่นในอากาศ ทิ้งท้ายด้วยเทคนิคการใช้โซลาร์เซลล์ในผลิตไฟฟ้าไว้ใช้เองและการใช้หลอด LED มาใช้ปลูกผักในพื้นที่ที่มีแสงแดดน้อยหรือมีปริมาณแสงไม่คงที่ ซึ่งแต่ละการเลือกใช้ในแต่เทคนิคขึ้นอยู่กับข้อจำกัดและความเหมาะสมของพื้นที่และสิ่งแวดล้อม

 

โดยสรุปแล้ว การปลูกผักจำต้องพิจารณาหลายปัจจัย เช่น พื้นที่ปลูก (แปลงดิน ดาดฟ้า หรือพื้นที่หลังบ้าน) และปัจจัยสิ่งแวดล้อม โดยปัจจัยที่สำคัญคือ ปริมาณแสงที่พืชได้รับ แหล่งน้ำ และความสมบูรณ์ของดิน ซึ่งจำเป็นต้องเรียนรู้เทคนิคที่จำเป็นเพื่อปรับสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมกับพืช เช่น การเตรียมและปรับปรุงดิน การวางระบบให้น้ำ การเลือกพืชให้เหมาะสมกับระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม หรือการใช้หลอดไฟเป็นแหล่งให้แสงสว่างแก่พืช ดังนั้น การเรียนรู้และเลือกใช้เทคนิคที่เหมาะสมกับพื้นที่และสภาพแวดล้อมบริเวณแปลงปลูกจึงเป็นหัวใจสำคัญต่อปลูกผักให้ได้ผลดีและพัฒนาทักษะการพึ่งพาตนเองให้แก่คนเมืองในอนาคต      

 

สุดท้ายทางโครงการสวนผักคนเมืองขอขอบคุณ คุณคมสัน หุตะแพทย์ จากศูนย์อบรมสวนผักบ้านคุณตาและมูลนิธิศูนย์สื่อเพื่อการพัฒนา คุณนคร ลิมปคุปตถาวร จากศูนย์เรียนรู้เกษตรในเมือง สาขาเจ้าชายผัก คุณชูเกียรติ โกแมน จากศูนย์การเรียนรู้การทำเกษตรในเมือง ศูนย์สุวรรณภูมิ และคุณพรพรรณ แววสิงห์งาม ที่สละเวลามาเป็นวิทยากรที่ให้ความรู้และเทคนิคที่สำคัญต่อการทำเกษตรในเมืองแก่ผู้เข้าร่วมกิจกรรมทุกท่าน ทางโครงการสวนผักคนเมืองหวังเป็นอย่างยิ่งว่าผู้เข้ารวมโครงการจะนำความรู้ที่ได้รับมาแก้ปัญหาการทำเกษตรในเมืองด้วยความอดทนและมุ่งมั่นเพื่อเป็นผู้ขับเคลื่อนงานด้านเกษตรในเมืองให้แก่สังคมเมืองต่อไป



 | วันที่ 05/02/2561

อ่าน 127


 สวนผักชุมชนบูรพา 7
 ปลูกผัก ปลูกหัวใจ ผู้ติดยาเสพติด และผู้ติดเชื้อ HIV
 สุขเล็กๆในบ้าน สวน ครัว ของเพื่อนผอง
 สวนผัก ผู้คน ชุมชน บนพื้นที่รกร้าง
 ต้อนรับเครือข่ายสวนผักคนเมือง@ขอนแก่น


โครงการสวนผักคนเมือง
912 ซอยงามวงศ์วาน 31 ซอยย่อย 7
ถนนงามวงศ์วาน อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000
โทร. 02-591-1195-6
cityfarm2010@hotmail.com
Design by Ngoscyber